# Orlen
## Podstawowe informacje o podmiocie
Orlen to polski holding energetyczny notowany na GPW, którego działalność obejmuje rafinację, petrochemię, handel paliwami, gazem i energią elektryczną oraz szeroką sieć detaliczną w Polsce i za granicą.
## STRUTKRUA WŁAŚCICIELSKA I ZARZĄDCZA ORAZ JEJ WPŁYW NA AML
Spółka jest polskim holdingiem energetycznym notowanym na GPW, którego działalność obejmuje rafinację, petrochemię, handel paliwami, gazem i energią elektryczną oraz szeroką sieć detaliczną w Polsce i za granicą. W strukturze własnościowej dominują akcje Skarbu Państwa – 49,90 % udziałów i równowartość głosów – oraz akcje Nationale‑Nederlanden OFE, które stanowią 5,17 % kapitału; pozostałe 44,93 % przypada na akcjonariuszy mniejszościowych, co w kontekście AML wymaga monitorowania pod kątem potencjalnej nieujawnionej własności.
Zarząd spółki kieruje prezes Ireneusz Fąfara, a przewodniczącym rady nadzorczej jest Wojciech Popiołek; wśród kluczowych członków zarządu znajdują się m.in. Piotr Kearney – prezes zarządu ORLEN Upstream Polska, oraz Aleksandra Sobieska‑Moroz, dyrektor finansowy grupy. Ich kompetencje obejmują segmenty downstream, upstream, finanse, strategię oraz rozwój technologiczny, co zapewnia spójne zarządzanie rozbudowaną strukturą grupy.
Do podmiotów powiązanych, będących w pełni własnością spółki, należą m.in. Unipetrol, Orlen Lietuva, ORLEN Petrobaltic S.A., ORLEN Technologie S.A., ORLEN Upstream North Africa B.V., ORLEN Upstream Norway AS, GEOFIZYKA Toruń S.A., LOTOS Green H2 Sp. z o.o., ORLEN Olefiny sp. z o.o., Grupa Azoty Polyolefins S.A., ORLEN Synthos Green Energy Sp. z o.o., S54 sp. z o.o., ORLEN Neptun sp. z o.o., ORLEN TERMIKA S.A. oraz Baltic Power sp. z o.o., a także liczne spółki usługowe i handlowe (np. Orlen Serwis S.A., Orlen Laboratorium S.A., Orlen Projekt S.A., Orlen Budonaft, Orlen Centrum Serwisowe, Orlen Trading Switzerland GmbH).
Z perspektywy AML najważniejsze elementy wymagające uwagi to wysoki udział Skarbu Państwa, który może wpływać na decyzje strategiczne, oraz duży odsetek akcji „Others” – 44,93 % – potencjalnie ukrywający beneficjentów rzeczywistych. Dodatkowo działalność w wielu jurysdykcjach (np. Holandia, Norwegia, kraje bałtyckie) oraz rozbudowana sieć spółek zależnych zwiększają ryzyko złożonych przepływów finansowych i wymagają stałego monitorowania transakcji pod kątem prania pieniędzy i finansowania terroryzmu.
## Sprawy karne i postępowania prokuratorskie
Prokuratura Krajowa prowadzi śledztwo dotyczące nieprawidłowości przy łączeniu spółek PKN Orlen S.A. z Grupą Lotos S.A. Śledztwo obejmuje przestępstwa z art. 296 § 1 i 3 k.k. [1]
Prokuratura Regionalna w Warszawie prowadzi śledztwo w sprawie zaniżania cen paliw w 2023 roku przez Orlen S.A. Śledztwo dotyczy podejrzenia popełnienia przestępstwa niegospodarności (art. 296 § 1a k.k.). [2]
Prokuratura Regionalna w Warszawie skierowała do sądu akt oskarżenia przeciwko Danielowi Obajtce, byłemu prezesowi zarządu Orlen S.A., w sprawie zawarcia umów na usługi detektywistyczne. Oskarżenie dotyczy nadużycia uprawnień i popełnienia przestępstwa określonego w art. 296 § 1 k.k. oraz art. 12 § 1 k.k. [3]
Michał R., były członek zarządu Orlenu, został zatrzymany w związku ze śledztwem Prokuratury Regionalnej w Warszawie dotyczącym spółki Orlen Trading Switzerland GmbH (OTS). Śledztwo dotyczy podejrzenia wyrządzenia spółkom OTS i Orlen szkody w wysokości ok. 378 mln USD (ok. 1,5 mld zł). [4]
## Korupcja, łapownictwo i przestępstwa korupcyjne
W sierpniu 2017 r. prokuratura oraz Wydział do Spraw Walki z Korupcją Komendy Wojewódzkiej Policji w Szczecinie zatrzymały sześć osób, które do października 2016 r. pełniły funkcje kierownika regionalnego, menedżerów sprzedaży i prowadzących stacje paliw Orlen. Postawiono im zarzuty łapownictwa, wyrządzenia szkody w obrocie gospodarczym oraz fałszowania dokumentacji. [5][6]
W grudniu 2011 r. funkcjonariusze ABW zatrzymali cztery osoby powiązane z aferą łapówkarską w PKN Orlen. Z ustaleń wynika, że jeden z podejrzanych miał korumpować członka zarządu koncernu w zamian za przyznanie kontraktów. [7]
Prezes PKN Orlen, Daniel Obajtek, był przedmiotem zarzutów korupcyjnych dotyczących przyjmowania łapówek w związku z przetargami oraz nadużycia w działalności gospodarczej. Posłanka Iwona Śledzińska‑Katarasińska otrzymała od spółki wezwanie przedprocesowe po przypomnieniu o tych zarzutach. [8]
## Audyty, nieprawidłowości zarządcze i governance
W wyniku 118 kontroli i audytów przeprowadzonych w Grupie ORLEN w latach 2016‑2024 ujawniono miliardowe straty wynikające z błędów zarządczych. Spółka złożyła 16 zawiadomień o możliwości popełnienia przestępstwa, w tym przeciwko byłemu prezesowi Danielowi Obajtce. [9][10]
Audyt wewnętrzny Orlenu wykazał brak uzasadnienia biznesowego przy przejęciu udziałów w spółce Ruch, co spowodowało niemal 950 mln zł strat. Decyzja o zakupie została podjęta przed przygotowaniem analiz i opinii, a przyjęty program restrukturyzacji był od początku nierealny. [11][12]
## Ryzyko reputacyjne oraz wpływ na media i opinię publiczną
Orlen wprowadził Politykę Ochrony Praw Człowieka w Grupie Kapitałowej. Działania te zostały pozytywnie ocenione przez Radę ds. Etyki Norges Bank. [13]
Orlen przejął koncern medialny Polska Press. Przejęcie to budzi obawy o niezależność mediów. [14]
Orlen jest jednym z podmiotów, wokół których krąży dezinformacja dotycząca wpływu ESG na gospodarkę. Fałszywe narracje mogą realnie wpłynąć na opinię publiczną. [15]
## Ekspozycja polityczna i wpływ państwa
Orlen, spółka państwowa, nabył w marcu 2021 roku 100% udziałów w wydawnictwie Polska Press. To przejęcie pozwoliło państwu zwiększyć swoją obecność w lokalnych mediach i wpływać na przekaz informacyjny w Polsce. [16]
Skarb Państwa jest największym akcjonariuszem spółki, posiadając 49,90 % kapitału zakładowego i taką samą liczbę głosów na walnym zgromadzeniu. To daje mu decydujący wpływ na politykę firmy. [17]
W 2004 roku były minister Skarbu Państwa Wiesław Kaczmarek ujawnił, że zatrzymanie prezesa Orlenu miało na celu zablokowanie kontraktu wartego 14 mld USD. Decyzja została podjęta w gabinecie premiera Leszka Millera, co wskazuje na bezpośredni wpływ polityczny na zarządzanie spółką. [18]
W listopadzie‑grudniu 2023 r. prokurator Mateusz Martyniuk poinformował, że Katarzyna R., była prezes Fundacji Orlen, zatwierdziła wydatkowanie 4,7 mln zł na kampanię medialną o charakterze politycznym. To stanowi nadużycie uprawnień i możliwe przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu. [19]
## Ryzyka transakcyjne, M&A, spółki zależne i działalność zagraniczna
Fuzja PKN Orlen i Grupy Lotos została zakończona w sierpniu 2022 r. Połączenie było elementem konsolidacji sektora paliwowo‑energetycznego w Polsce i wymagało spełnienia wymogów Komisji Europejskiej. [20][21]
W działalności grupy Orlen stwierdzono liczne nieprawidłowości, które doprowadziły do zgłoszenia 16 zawiadomień o możliwości popełnienia przestępstw. Sprawy są prowadzone przez prokuraturę i obejmują m.in. zarzuty korupcyjne oraz nadużycia finansowe, co generuje wysokie koszty dla spółki. [22]
Orlen prowadzi aktywną ekspansję zagraniczną, m.in. rozważając przejęcie udziałów w niemieckiej rafinerii PCK w Schwedt. Spółka rozwija swoją obecność w Europie, w tym w Niemczech, Czechach i na Słowacji, co ma na celu zwiększenie udziału w rynku i dywersyfikację źródeł przychodów. [23][24]
# Podsumowanie wykonawcze
Orlen, jako podmiot o istotnym znaczeniu w sektorze energetycznym, charakteryzuje się wysokim poziomem ryzyka związanego z kwestiami prawno‑karnymi, korupcyjnymi oraz governance. Liczne postępowania prokuratorskie, zarzuty korupcyjne oraz nieprawidłowości zarządcze wskazują na potencjalne ryzyko dla podmiotów trzecich. Wskazane jest przeprowadzenie pogłębionej analizy due diligence oraz stałego monitorowania transakcji, aby ocenić ryzyko prawne i reputacyjne przed nawiązaniem lub kontynuacją relacji biznesowych z Orlenem.
# Wszystkie podmioty sprawdzone w ramach screeningu
### Orlen
(Dane: country: PL)
# Wszystkie osoby sprawdzone w ramach screeningu
Brak osób.